ΓΗ ελιάς Ζαριφόπουλος | Η ΕΛΙΑ
15118
page-template-default,page,page-id-15118,ajax_fade,page_not_loaded,, vertical_menu_transparency vertical_menu_transparency_on,qode-theme-ver-12.1,qode-theme-bridge,wpb-js-composer js-comp-ver-4.11.2.1,vc_responsive
 

Η Ελιά

Η ελιά είναι αξεπέραστη πηγή τροφής, ζωής και έμπνευσης. Υμνήθηκε και αγαπήθηκε από τους απλούς ανθρώπους, αρχαίους και σύγχρονους συγγραφείς και ποιητές που γοητεύτηκαν από το φως, τα χρώματα και τις υπέροχες αρχέγονες ιστορίες της, που μόνο αυτή ξέρει τόσο όμορφα να διηγείται.

 

Ελιά δέντρο, ελιά καρπός και ελαιόλαδο τρεις λέξεις άρρηκτα συνδεδεμένες εδώ και πολλές χιλιάδες χρόνια με την καθημερινότητα των Ελλήνων, τρία δώρα της φύσης παρόντα σε όλους τους κύκλους της ζωής τους: τη γέννηση, το γάμο και το θάνατο.

 

Είναι παλιά όσο και η ανθρώπινη μνήμη, ανθεκτική όσο και ο μόχθος του αγρότη, ιερή όσο και τα αρχαία μυστήρια. Η ελιά βρίσκεται και ευδοκιμεί στις χώρες της Μεσογείου ως μόνιμο και κυρίαρχο στοιχείο του τοπίου και του πολιτισμού της, σύντροφος και τροφός των κατοίκων της.

Χαρακτηριστικά

Η ελιά είναι δέντρο αιωνόβιο, αειθαλές και ευδοκιμεί στα ήπια και γλυκά κλίματα. Η ρίζα της ελιάς εισχωρεί βαθιά και απλώνεται σε πετρώδη και μαλακά εδάφη για να συναντήσει υγρασία και τροφή. Ο κορμός της ελιάς γίνεται χοντρός και μπορεί να φτάσει σε ύψος έως και 7-8 μέτρα. Στα νέα δέντρα ο κορμός είναι λείος ενώ στα γέρικα ο κορμός είναι ξερός και γκρίζος.

 

Τα φύλλα της ελιάς, από τη μία τη πλευρά έχουν χρώμα ανοιχτό πράσινο και από την άλλη πλευρά ασημοπράσινο. Είναι μικρά και έχουν σχήμα λόγχης. Η ελιά ανθίζει τον Απρίλιο-Μάιο. Τα άνθη της είναι πολλαπλά, δεν αναδύουν οσμή και το σχήμα τους είναι κυκλικό και έχει άφθονη γύρη στους στήμονες. Η επικονίαση γίνεται από τον αέρα. Ο καρπός της ελιάς αποτελείται από τρία μέρη: τον εξωτερικό φλοιό, το εσωτερικό σαρκώδες μέρος που βγαίνει το λάδι και τον σκληρό πυρήνα.

Ιερός καρπός των Ελλήνων από την αρχαιότητα

Η ιστορία της ελιάς είναι συνδεδεμένη με τη ζωή των ανθρώπων της Μεσογείου. Το λεκανοπέδιο της Μεσογείου ήταν το μέρος όπου πρωτοεμφανίστηκαν τα ελαιόδενδρα, ενώ η πρώτη καλλιέργεια ελαιόδενδρων στον κόσμο, έγινε στην Ελλάδα. Από τα αρχαία χρόνια, η ελιά εμφανίζεται στους μύθους, στις παραστάσεις και στην ιστορία των λαών της. Αποτελούσε σύμβολο αγώνων, ευημερίας, ειρήνης, γονιμότητας και ευφορίας.

 

Η παρουσία του ελαιόδενδρου στον ελλαδικό χώρο από τη νεολιθική ακόμη εποχή, αποδεικνύει την κυρίαρχη σημασία που είχε για τους Έλληνες το ελαιόλαδο, η βρώσιμη ελιά, το ξύλο, ακόμη και τα φύλλα του δένδρου. Η εξέταση των αρχαιολογικών στοιχείων που αφορούν τη χρήση και την αξία της ελιάς στην αρχαιότητα, επιβεβαιώνει ότι αποτελούσε ένα από τα χρησιμότερα και πιο αγαπητά δέντρα των Ελλήνων.

 

Οι πινακίδες της Γραμμικής Β’ από τα αρχεία των ανακτόρων της Κνωσού, της Πύλου και των Μυκηνών, μαρτυρούν την οικονομική σημασία της ελιάς κατά τον 14ο και τον 13ο αιώνα π.Χ. Στην Κνωσό και στις Αρχάνες βρέθηκαν μέσα σε αγγεία κουκούτσια από ελιές, ενώ στη Ζάκρο βρέθηκαν ολόκληρες ελιές με τη σάρκα τους, που χρονολογούνται γύρω στο 1450 π.Χ. Κουκούτσια ελιάς βρέθηκαν σε τάφους της Μεσσαράς, ενώ σε άλλα σημεία της Κρήτης βρέθηκαν ελαιοπιεστήρια υστερομυκηναϊκής ΙΙ και ΙΙΙ περιόδου (1450-1200 π.Χ.).

 

Ελιές απεικονίζονται και σε έργα τέχνης της εποχής αυτής. Μια τοιχογραφία του ανακτόρου της Κνωσού του 16ου αιώνα π.Χ. αποτελεί θαυμάσια απεικόνιση ελαιώνα, ενώ τα χρυσά ποτήρια από τον μυκηναϊκό τάφο του Βαφειού Λακωνίας (16ος αιώνας π.Χ.)κοσμούνται με παράσταση ελαιοδένδρων. Στην Ακρόπολη από την Θεά Αθηνά Εργάνη φυτεύτηκε η πρώτη ελιά και από τότε κηρύχθηκε ιερό δέντρο της πόλης της Αθήνας.

 

Η ελιά στην ελληνική μυθολογία είναι το σύμβολο της ειρήνης και της συμφιλίωσης. Στον Όμηρο, περιγράφεται ποιητικά ως ένα μεγάλο δέντρο ανθισμένο, ισχυρό με φτερούγες ανοιχτές και με ωραίους καρπούς, ενώ ανακαλύφθηκε στο οροπέδιο των Μεθάνων το αρχαιότερο ελαιοτριβείο απόδειξη ότι η ελιά ήταν διαδεδομένη στην Πελοπόννησο.